Image

25/09/2023

BẢN TIN NGÀY 03/11/2021


NĂM 2022 – MỘT NĂM BIẾN ĐỘNG DO LẠM PHÁT.

Theo Investing,“Lạm phát thấp thực sự là vấn đề của thời đại này”. Do đó, John Williams, chủ tịch của Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York, đã nói vào cuối năm 2019, tán thành quan điểm đó. Ở thời điểm hiện tại, vấn đề về lạm phát gần như đã hoàn toàn thay đổi theo chiều hướng không mấy tích cực. Gần như mọi quốc gia trên thế giới đều phải vật lộn với tình trạng giá cả tăng vọt vào năm 2022. Tình hình gần như chắc chắn sẽ cải thiện trong năm tới, nhưng tăng trưởng kinh tế rơi vào trạng thái trì trệ.

Điều khiến năm 2022 trở nên khác thường là áp lực về giá. Tỷ lệ lạm phát toàn cầu sẽ kết thúc năm ở mức khoảng 9%. Đối với nhiều nước đang phát triển, lạm phát cao là một thách thức lớn nhất hiện nay. Nhưng lần cuối cùng mà lạm phát tăng cao như vậy ở các nước giàu là vào đầu những năm 1980. Ở Mỹ, giá tiêu dùng đang trên đà tăng khoảng 7% vào năm 2022, mức cao nhất trong bốn thập kỷ. Ở Đức, tỷ lệ này ở mức gần 10%, đây là lần lạm phát chạm mức hai con số đầu tiên kể từ năm 1951.

Các yếu tố lớn nhất thúc đẩy lạm phát ở khắp mọi nơi là chi phí nhiên liệu và thực phẩm tăng vọt. Giá của nhiều mặt hàng tiêu dùng đã có xu hướng tăng vào đầu năm 2022 do tác động kéo dài của covid-19 đối với chuỗi cung ứng. Cuộc chiến Ukraine-Nga vào tháng Hai đã khiến tình hình trầm trọng hơn. Giá dầu tăng 1/3 khi các nước phương Tây trừng phạt Nga, nhà sản xuất dầu thô lớn. Giá lương thực cũng tăng mạnh do chi phí phân bón và vận chuyển cũng như việc Nga phong tỏa xuất khẩu ngũ cốc từ Ukraine, một nhà sản xuất lúa mì lớn.

Về mặt kinh tế, điều này tương đương với một cú sốc nguồn cung cổ điển. Việc tăng giá đột ngột đối với các mặt hàng chủ chốt đã nhanh chóng len lỏi vào cuộc sống hàng ngày của người dân thế giới. Ở châu Âu, từ lâu đã phụ thuộc vào khí đốt của Nga, hàng triệu người sẽ phải vật lộn để đủ khả năng sưởi ấm trong mùa đông này. Trên tất cả các khu vực, lương thực và nhiên liệu chiếm trung bình hơn một nửa con số lạm phát vào năm 2022.

Nếu lạm phát chỉ là một hiện tượng từ phía cung, thì có vẻ đã đủ gây ra biến động. Nhưng sự phát triển đáng lo ngại nhất đối với các ngân hàng trung ương là áp lực đã ngấm vào các thành phần “cốt lõi” của chỉ số giá – đó là hàng hóa và dịch vụ ngoài thực phẩm và năng lượng vốn dễ biến động. Việc tăng giá cơ bản là một dấu hiệu cho thấy lạm phát vẫn đang giữ động lực tăng nóng. Điều đó cũng chỉ ra những nguyên nhân khác nằm ngoài cú sốc dầu mỏ.

Nhiều quốc gia hiện có thị trường lao động cực kỳ chặt chẽ, một phần là kết quả của làn sóng nghỉ hưu sớm trong thời kỳ covid. Kết quả là các công ty đang trả lương cao hơn để thu hút người lao động, làm tăng thêm đà lạm phát. Ở Mỹ, nơi mà mức tăng lạm phát lõi đặc biệt cao, một nguyên nhân khác là kích thích quá mức — của cả chính phủ và Fed — ở giai đoạn bùng phát đại dịch covid. Trong phần lớn thời gian của năm 2022, điều đó dẫn đến nhu cầu quá nóng, với chi tiêu cá nhân thực tế cao hơn xu hướng trước đại dịch. Đáng chú ý, nền kinh tế lớn có lạm phát thấp nhất là Trung Quốc. Chiến lược “zero-covid” của quốc gia châu Á này đã đẩy chi tiêu xuống thấp hơn nhiều so với xu hướng trước đại dịch.

Hầu hết mọi nơi đều lo lắng rằng giá cả tăng sẽ đặt lại kỳ vọng lạm phát của mọi người, khiến họ yêu cầu được trả lương cao hơn. Được biết đến như một vòng xoáy giá tiền lương, một động lực như vậy sẽ khiến lạm phát khó bị loại bỏ hơn nhiều. Chỉ mối đe dọa về động lực thôi cũng đủ để khiến các ngân hàng trung ương hành động. Fed là ngân hàng tích cực nhất, tăng lãi suất từ mức sàn 0% vào tháng 3 lên hơn 4% hiện nay, mức thắt chặt tiền tệ mạnh nhất trong bốn thập kỷ. Các ngân hàng trung ương trên khắp thế giới giàu có, từ Stockholm đến Sydney, đã có động thái tương tự.

Một cách nhìn về triển vọng lạm phát năm 2023 là cuộc đấu tay đôi giữa nguồn cung phục hồi và nhu cầu giảm. Nhiều khả năng, một số yếu tố thúc đẩy lạm phát vào đầu năm 2022 đã bắt đầu giảm dần. Giá hàng tiêu dùng đã giảm khi chuỗi cung ứng trở lại bình thường. Giá dầu đã giảm trở lại mức cách đây một năm, một phần nhờ vào sự phục hồi trong sản xuất. Chính sách tiền tệ thắt chặt hơn hoạt động bằng cách bóp nghẹt nhu cầu và điều đó cũng đang bắt đầu xảy ra. Các lĩnh vực nhạy cảm với lãi suất nhất đang chịu ảnh hưởng nặng nề nhất: một cơn ớn lạnh đột ngột đã lắng xuống thị trường bất động sản từng nóng sốt, với các giao dịch cạn kiệt. Nếu sự phục hồi của nguồn cung - bao gồm, chủ yếu là sự sẵn sàng của những người lao động - đủ lớn và nhanh, các ngân hàng trung ương có thể ngừng thắt chặt trước khi gây ra một cuộc suy thoái sâu sắc. Nhưng tại thời điểm này, có vẻ như nhiều khả năng họ sẽ gây thiệt hại thực sự cho nền kinh tế toàn cầu. Vào năm 2023, nỗi lo lạm phát có thể nhường chỗ cho nỗi lo thất nghiệp.


(Các tư vấn trên chỉ mang giá trị tham khảo và có tính thời điểm)

Nhóm Tư vấn Tiền tệ Eximbank luôn mong nhận được sự đóng góp ý kiến của Quý khách nhằm mục đích làm cho Bản tin Tư vấn Tài chính - Tiền tệ ngày một tốt hơn. Vui lòng liên hệ Lê Hoàng Nam – 0938001993 – P. KDNT – K. KDTT.